تاریخ شهرستان تربت حیدریه

1) شهرستان تربت حیدریه . در شمال قسمت مرکزی استان خراسان واقع است . از شمال به شهرستانهای مشهد و نیشابور، از مشرق به شهرستان تربت جام ، از جنوب به شهرستانهای خواف و گناباد و از مغرب به شهرستانهای کاشمر و گناباد محدود می شود. شش بخش به نامهای مرکزی ، بایْک / بایگ ، فیض آباد، کَدْکَن ، جلگه رخ و جلگه زاوه ، شانزده دهستان و پنج شهر دارد.

شمال و مرکز این شهرستان کوهستانی و جنوب آن هموار است . در شمال آن رشته کوههایی با جهت غربی ـ شرقی به نامهای سبزآباد، شاهرود، شصت دره و سلیمانی امتداد دارد که بلندیِ مرتفعترین قلة آن ، چهل تن ، حدود 013 ، 3 متر است . رشته کوههای مرکزی از کوههای شمالی کم ارتفاعتر است . دشت زاوه در مشرق و جلگة رخ در شمال شهرستان واقع است . زمینهای کشاورزی آن با آب رودخانه ، قنات ، چشمه ، چاههای عمیق و نیمه عمیق آبیاری می شود. برخی از رودهای این شهرستان عبارت اند از: سالار که از کوه سبزآباد (حدود 25 کیلومتری شمال شهر تربت حیدریه ) سرچشمه می گیرد و با جهت شمالی ـ جنوبی ، پس از آبیاری زمینهای کشاورزی قسمت مرکزی شهرستان ، در شمال گناباد به رود کال شور می ریزد؛